05 حوت 1395

RSS Facebook

اعلانات

خبر های جدید

طالبان درلوگر یک معلم مکتب را ربودند

طالبان درلوگر یک معلم مکتب را ربودند

شهرپل علم 5 حوت باختر طالبان مسلح درولایت لوگر یک معلم...

چهل وهفت دهشت افگن کشته شد

چهل وهفت دهشت افگن کشته شد

کابل باختر 5 حوت درنتیجه عملیات مشترک نیروهای امنیتی دیروز درشماری...

سومین جلسه به منظور بحث روی آمادگی‌ها برای برگزاری انتخابات دایر گردید

سومین جلسه به منظور بحث روی آمادگی‌ها برای برگزاری انتخابات دایر گردید

کابل باختر 5 حوت سومین جلسه به منظور بحث روی آمادگی‌ها...

Youtube Player

khantry design

اعلانات


فرهنگی

کابل باختر 22 دلو
سمینار گرامی داشت از هشتاد و ششمین سالیاد وفات مرحوم "علامه فیض محمد کاتب هزاره" تاریخ نگار مشهور کشور که به پدر تاریخ معاصر افغانستان مسمی است، دیروز  در ارگ ریاست جمهوری برگزار شد.
به اساس معلومات دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری به آژانس باختر، در این سمینار که به ابتکار دفتر ریاست جمهوری، دفتر معاونت دوم ریاست جمهوری و با همکاری بنیاد اندیشه برگزار شد، علاوه بر داکتر محمد اشرف غنی رییس جمهور، استاد سرور دانش معاون رییس جمهور، شماری دیگری از چهره های علمی و اکادمیک در مورد  شخصیت و آثار علامه فیض محمد کاتب هزاره سخنرانی کردند.
محمد اشرف غنی رییس جمهور کشور گفت: هنگامی که شاهکار فیض محمد کاتب را در مقایسه با دیگر کسانی که پیش یا پس از او دست به این کار زده اند مقایسه کنیم و مزایای برجسته کار او را متوجه شویم به این نتیجه می رسیم که او به حق "پدر تاریخ نویسی معاصر افغانستان" است و آثار او برای نسل ها قابل مطالعه و استفاده خواهد ماند؛ زیرا نوشته های شماری از تاریخ نگاران ما از حد واقعه نویسی منشیان دربار، یا خاطره نویسی شماری از اهل قلم فراتر نرفته است.
رییس جمهور غنی با اشاره به اینکه تشریحات کاتب از وقایع تاریخی سودمند و آموزنده است، افزود که ناگفته های او نیز جای تامل دارد و ما را کمک می کند که تنگناهای کار او را درک کنیم. وی افزود که بخش دوم کتاب سراج التواریخ و آنچه را که کاتب در این سه مجلد به تصویر می کشد استعمال خشن زور و قدرت از سوی حکومت مرکزی است که با بیرحمی هایی همراه است و نشان می دهد که قدرت مطلقه در یک کشور چگونه عمل می کند.
رییس جمهور گفت: اهمیت کار کاتب هزاره در این است که هرچند او مامور دربار بوده و در دستگاه دولتی کار می کرده است، اما تصویر او از رویدادهای تاریخی تصویری یک طرفه نیست که تنها کارنامه حاکمان را به ثبت رسانده باشد، بلکه همزمان مقاومت مردم در مقابل قدرت مطلقه را نیز به تصویر کشیده است.
به گفته رییس جمهورغنی؛ تلاش کاتب برای به تصویر کشیدن زبان قدرت و مقاومت  تلاشی بی نظیر است که چندین نسل را کمک می کند تا گذشته تاریخی خود را بهتر بفهمند. وی گفت کاتب هم مقاومت مردم هزاره را در تاریخ خود به تصویر می کشد و هم مقاومت اقوام دیگر در برابر قدرت مطلقه را در سایر نقاط کشور. او در حقیقت درد مشترک مردم را ثبت و تدوین کرده است.
رییس جمهور تأکید کرد که ما نیاز مبرم داریم به اینکه گذشته تاریخی خود را بیشتر و بهتر درک کنیم و این درک تاریخی باید ما را کمک کند که در اسارت گذشته گرفتار نمانیم، و در عوض، با تکیه بر تجارب تاریخی با چشم اندازهای نو بسوی آینده گام برداریم. ما با داشتن آگاهی تاریخی می توانیم به این نتیجه برسیم که قدرت مطلقه چاره ساز نیست، و دولت سازی بدون ملت سازی راه به جایی نمی برد.
رییس جمهور غنی همچنین گفت جنگی که اکنون گریبانگیر کشور ما است و فرصت های بازسازی و انکشاف را در معرض تهدید قرار می دهد، یک عامل آن فقدان آگاهی تاریخی است. کسانی که رگ و ریشه تمدنی خود را از یاد برده و از آن گسسته اند، تنها نقشی که توانسته اند به عهده بگیرند تبهکاری و ویرانگری است. افراطیت موجود برخاسته از این جهل و ناآگاهی تاریخی است.
رییس جمهور در ختم سخنرانی اش دستور داد که بنای یاد بودی بر فراز آرامگاه علامه فیض محمد کاتب هزاره  ساخته شود، وی همچنین به وزارت عدلیه دستور داد که مراحل قانون ضرب مدالی به نام فیض محمد کاتب هزاره را در دستور کار خود قرار داده و آن را به منظور تصویب به کابینه ارائه کند تا بدین طریق از خدمات ارزشمند مرحوم فیض محمد کاتب قدر دانی شود.
قانونپوه سرور دانش معاون رییس جمهور نیز که نخستین سخنران این سمینار علمی بود، ضمن ابراز خوش آمدید به شرکت کنندگان سمینار، از داکتر محمد اشرف غنی رییس جمهور کشور به دلیل میزبانی این نشست و اینکه سخنران اصلی سمینار بود قدر دانی کرده گفت که رئیس جمهور افغانستان، نه تنها یک شخصیت سیاسی و رئیس دولت جمهوری اسلامی افغانستان هستند بلکه یکی از فرهیختگان علمی ما نیز هستند که در مورد تاریخ و فرهنگ کشور، دانشمندان، مؤرخان و ادیبان این سرزمین، مطالعات و آشنایی کافی  دارند و در این میان با داشتن معلومات کافی در باره مؤرخ شهیر و نامدار کشور علامه فیض محمد کاتب هزاره، به این شخصیت دانشمند سرزمین ما احترام و علاقه خاصی دارند.
معاون رییس جمهور در نخست گفت: یکی از دلایل برگزاری این سمینار، این است که تاریخ و فرهنگ هر کشور، نماد وحدت ملی مردمان آن کشور است و از این جهت علامه کاتب یکی از برازنده ترین چهره هایی است که در تدوین، حفظ و احیای این نماد وحدت ما یعنی تاریخ افغانستان سهم اول را داشته اند.
سرور دانش افزود که عنصر تاریخ مشترک یکی از عناصر برجسته در ملت سازی است و به همین جهت مؤرخان و محققانی که دست به تدوین و تحلیل تاریخ کشورهای خود می زنند، نیز نقش برجسته در ایجاد روحیه ملی دارند. کاتب نیز در وطن دوستی و وفاداری به مردم، کشورش و پاسداری از روحیه ملی و وحدت ملی، نسبت به همگان پیشگام و پیشقدم بوده است.
به گفته معاون رییس جمهور، علامه کاتب پدر تاریخ نگاری معاصر افغانستان است که هم از نگاه حجم کار، کیفیت روایت، شیوۀ تدوین، موثق و معتبر بودن محتوا، سرآمد همه مؤرخان پیشین و پسین افغانستان است و همه کسانی که در دوره معاصر در باره تاریخ افغانستان قلم زده اند، مدیون کاتب بوده و بر دسترخوان پربرکت او نشسته  اند. وی گفت: در حقیقت اگر علامه کاتب و کار سترگ تاریخ نگاری او نمی بود، ما اکنون از  بخشی از گنجینۀ عظیم فرهنگ و تاریخ معاصر خود بی خبر بودیم.
معاون رییس جمهور تصریح کرد که  تاریخ در حقیقت یک مجموعه ای از وقایع و واقعیت های تلخ و شیرین و سیاه و سفید است و ما نباید همه چیز را سیاهِ سیاه و یا سفید سفید ببنیم. ما باید تاریخ خود را با سیاه و سفید آن بخوانیم و بپذیریم و از آن بیاموزیم و عبرت بگیریم و کار بزرگی که کاتب کرده است این است که این مجموعه را با امانت داری کامل و با تلخی ها و شیرینی ها و سیاه و سفیدش در اختیار ما گذاشته است.
وی تصریح کرد که ادبیات نو در تاریخ نگاری و احیای زبان فارسی دری در تاریخ نویسی افغانستان نیز از ابتکارات علامه کاتب است. آثار کاتب در ذات خود یک شاهکار ادبی به شمار می روند که اهالی ادب می  توانند نغزکاری ها، ژرف بینی ها و ظرافت های ادبی و شیوه نویسندگی کاتب را مخصوصا در سراج التواریخ جستجو کنند و از آن بهره بگیرند.
وی همچنین گفت که کاتب در کنار مؤرخ بودن، یک فیلسوف تاریخ نیز هست که در ضمن تدوین و بیان رویدادها، به تشریح فلسفه تاریخ نیز پرداخته است.
معاون رییس جمهور یکی از دیگر ویژه گی های مرحوم کاتب هزاره را نوع تفکر سیاسی ایشان دانسته گفت که نوگرایی، عدالت طلبی و آزادی خواهی شاخصۀ اصلی تفکر سیاسی کاتب است. کاتب در عصر خود یک عنصر اصلاح طلب و دیگر اندیش بود یعنی کاتب با این که در عمل وابسته به یک اداره و حاکمیت دولتی بود، اما خود از نگاه فکری و اهداف سیاسی کاملا اندیشه متفاوت با اندیشه دربار داشت.
معاون رییس جمهور آثار کاتب، مخصوصا سراج التواریخ او را سراج پرنور و چراغ روشن و پرفروغ تاریخ این سرزمین خوانده افزود: سراج التواریخ روایت تلخ و شیرین تاریخ وطن است؛ روایت افتخارات، حماسه ها و فداکاری ها از یک طرف و حکایت ستم ها، نا مهربانی ها، ناانسانی ها و بی عدالتی ها از طرف دیگر.
سرور دانش با توجه به جایگاه کاتب در احیای فرهنگ، تاریخ و تمدن کشور گفت که  امروز بر همه ما لازم است تا از علامه کاتب به طور شایسته تقدیر کنیم. تقدیر از کاتب تنها به معنای تمجید و ستایش لفظی  نیست. تقدیر واقعی از کاتب آن است که اندیشه های او در عرصه ها و موضوعات مختلف واکاوی، تجزیه و تحلیل شود. وی  در این رابطه مسئولیت اصلی را متوجه نهادهای علمی و فرهنگی  مثل وزارت های تحصیلات عالی، اطلاعات و فرهنگ، آکادمی علوم و مخصوصا دانشمندان و نسل جوان تحصیل یافته و قلم به دست معاصر دانست که ضمن تجلیل از کاتب، با حرکت در مسیر پژوهش و آموزش، نهضت علمی و فرهنگی کشور را رونق بخشند.
معاون رییس جمهور در مورد بازنشر آثار علامه کاتب و آغاز چاپ های مجدد سراج التواریخ در سال های اخیر گفت این کار با همت و تلاش های مداوم شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری صورت گرفت. به گفته وی، شهید مزاری با این که یک سیاستمدار و رهبر یک حزب سیاسی بود اما علاقه خاصی به امور فرهنگی، آموزشی و علمی داشت و بیشترین تلاش را در عرصه فعالیت های فرهنگی انجام داد که نتایج و آثار پرباری نیز بجا گذاشت.
معاون رییس جمهور همچنین از شماری دیگر تاریخ نگاران کشور و نقش آنان در ثبت و تدوین رویدادها ووقایع تاریخ کشور همچون میر غلام محمد غبار، میر محمد صدیق فرهنگ، احمد علی کهزاد، عبدالحی حبیبی، مرحوم سرمحقق حسین نایل و مرحوم پوهاند محمد حسن کاکر به نیکی یاد کرد.
همچنین دراین سمینار داکتر سرور مولایی که مهمان ویژه این سمینار بود، تحت عنوان "خلاف عرف در سراج التواریخ"، حبیب الله رفیع تحت عنوان "کتابهای سانسور نشده کاتب"، داکتر محی الدین مهدی تحت عنوان "سفرنامه عبدالرحمن در سراج التواریخ"، داکتر محمد امین احمدی تحت عنوان "تحلیل مفهوم یاغستان در مورد هزاره ها در سراج التواریخ" سخرانی کرده و هریک در مورد موضوعات طرح شده به تفصیل توضیح دادند.
در پایان بخش اول این سمینار، شماری از چهره های علمی، فرهنگی و پژوهشگر در عرصه تاریخ از سوی رییس جمهور غنی و استاد دانش معاون رییس جمهور مورد تقدیر قرار گرفتند.
شخصت های که مورد تقدیر قرار گرفتند عبارتند از: سر محقق ثریا پوپل؛ نویسنده دایره المعارف آریانا، حبیب الله رفیع؛ محقق ونویسنده، داکتر سرور مولای؛ پژوهشگر تاریخ افغانستان و آثار کاتب، داکتر محی الدین مهدی؛ نویسنده وتاریخ نگار، استاد خادم حسین ناطقی شفایی؛ مورخ، بصیر احمد دولت آبادی؛ پژوهشگر تاریخ افغانستان، داکتر عبدالرزاق پالوال؛ پژوهشگر، پوهاند عزیز احمد پنجشیری؛ متخصص تاریخ و جغرافیا، پوهاند دکتر عبدالباقی حصاری؛ متخصص تاریخ، حاج کاظم یزدانی؛ مورخ، داکتر فاروق انصاری؛ پژوهشگر تاریخ افغانستان، رابرت دی مک چیسنی؛ مترجم آثار کاتب به زبان انگلیسی و پوهاند محمد حسن کاکر؛ نویسنده و پژوهش گر.

کابل باختر 21 دلو
محمداشرف غنی رییس جمهوری اسلامی افغانستان قبل از ظهر امروز در سمینار علمی گرامیداشت از هشتادوششمین سالگرد وفات علامه فیض محمد کاتب مورخ نامدار کشور، اشتراک و سخنرانی کرد.
به اساس معلومات دفتر سخنگوی رییس جمهور به آژانس باختر: در این سمینار که در قصر سلام خانۀ ارگ برگزار گردید، رییس جمهور غنی گفت: هنگامی که شاهکار فیض محمد کاتب را در مقایسه با دیگر کسانی که قبل یا بعد از او دست به این کار زده اند مقایسه کنیم، و مزایای برجسته کار او را متوجه شویم به این نتیجه می رسیم که او به حق پدر تاریخ نویسی معاصر افغانستان است، و آثار او برای نسل ها قابل مطالعه و استفاده خواهد ماند.  
رییس جمهور افزود: فیض محمد کاتب تاریخ نویس دولت‌داری در افغانستان است. اهمیت کار او را وقتی بیشتر درک می کنیم که بدانیم او در نگرش تاریخی خود تحت تاثیر ابن خلدون قرار داشت.
رییس جمهور غنی گفت: اهمیت کار کاتب در این است که هرچند او مامور دربار بوده و در دستگاه دولتی کار می کرد، اما تصویر او از رویدادهای تاریخی تصویر یک طرفه نیست که تنها کارنامه حاکمان را به ثبت رسانده باشد، بلکه همزمان مقاومت مردم در مقابل قدرت مطلقه را نیز به تصویر کشیده است.
رییس جمهور گفت: حضور علامه فیض محمد کاتب در دربار باعث گردید تا وی به کتاب های زیادی دسترسی پیدا کند و معلومات اش را افزایش دهد. وی که روحیه تحقیق و بررسی داشت، در علوم مروجه قناعت نکرد و تا پایان عمرش رابطه خویش را با کتاب ها و مطالعه حفظ کرد، شوق وی به علم و ذوق تحقیقی اش، باعث آن شد علامه کاتب در نگارش تاریخ بصیرت استثنایی و درک خاص داشته باشد.
رییس جمهور گفت: کاتب هم مقاومت مردم هزاره را در تاریخ خود به تصویر می کشد و هم مقاومت اقوام دیگر در برابر قدرت مطلقه را در سایر نقاط کشور. او در حقیقت درد مشترک مردم را ثبت و تدوین کرده است.
رییس جمهور غنی تصریح کرد: ما نیاز مبرم داریم به اینکه گذشته تاریخی خود را بیشتر و بهتر درک کنیم، و این درک تاریخی باید ما را کمک کند که در اسارت گذشته گرفتار نمانیم، و در عوض، با تکیه بر تجارب تاریخی با چشم اندازهای نوی بسوی آینده گام برداریم.
وی افزود: ما با داشتن آگاهی تاریخی می توانیم به این نتیجه برسیم که قدرت مطلقه چاره ساز نیست، و دولت سازی بدون ملت سازی راه به جایی نمی برد.
محمد اشرف غنی گفت: درک ما از تاریخ و از جغرافیاي كشور به مثابه بستر ملت سازی، ما را به اين باور مي رساند كه بدون مشارکت همگانی و درک همگانی از دردها، آرزوها و خواسته های مشترک نمی توانیم از بحران ها با موفقیت عبور کنیم.
رییس جمهور محمداشرف غنی گفت: تنها از طریق آگاه بودن به دردهای مشترک و افتخارات مشترک است که میتوانیم تاریخ مشترک و آینده مشترک را بسازیم.
وی افزود: جنگی که اکنون گریبانگیر کشور ما است و فرصت های بازسازی و انکشاف را در معرض تهدید قرار می دهد، یک عامل آن فقدان آگاهی تاریخی است. کسانی که رگ و ریشه تمدنی خود را از یاد برده و از آن گسسته اند، تنها نقشی که توانسته اند به عهده بگیرند تبهکاری و ویرانگری است، و افراطیت موجود برخاسته از این جهل و ناآگاهی تاریخی است.
رییس جمهور خاطرنشان کرد: ما از طریق مطالعه آثار این چنین شخصیت های علمی خود، دیروز خود را می شناسیم و ماضی خود را درک می کنیم. آثار این دانشمندان به ما این را نشان می دهد که ماضی ما تنها، ماضی جنگ و قدرت مطلقه نبود، بلکه ماضی تمدن بزرگ مبارزه، مقاومت، فرهنگ، تفکر و هنر بود.
وی افزود: ما زمانیکه تاریخ خود را به دقت بنگریم، پی می بریم که هر منطقه و گوشه کشور ما، زمانی گهواره تمدن بود و مراکز مهم امپراتوری ها در آن وجود داشت. مطالعه عمیق تاریخ افغانستان نشان می دهد که در ایجاد تاریخ و تمدن کشور، هر قوم و منطقه کشور سهم خویش را داشته اند و فرزندان این وطن حتی در تحولات بزرگ در هند و آسیای مرکزی و بغداد نقش داشته اند.  
رییس جمهور گفت: من امیدوارم که پرداختن به چهره های ماندگار و نامداری مانند فیض محمد کاتب انگیزه ای شود تا جوانان ما با همتی بلند و استوار به مطالعۀ تاریخ خود روی بیاورند و این آگاهی را در سطح جامعه گسترش بدهند.
رییس جمهور بخاطر قدردانی بیشتر از خدمات ارزشمند علامه کاتب هزاره، هدایت داد تا بنای یاد بود بر آرامگاه علامه کاتب اِعمار گردد، و همچنان وزارت محترم عدلیه مراحل قانونی ضرب مدال به اسم علامه فیض محمد کاتب هزاره را روی دست گرفته و جهت تصویب به کابینه ارائه نماید.
رییس جمهور در اخیر سخنانش، مراتب تسلیت خود را به خانواده هاى شهداى حادثه هاى اخير امنيتى كابل، كارمندان صليب سرخ و حوادث طبیعى اخير تقدیم نمود.
در این سمینار قانونپوه محمد سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری صحبت کرد و در مورد ابعاد مختلف شخصیت علامه فیض محمد کاتب روشنی انداخته، گفت: تاریخ و فرهنگ هر کشور نماد وحدت ملی مردمان آن کشور است و از این جهت علامه فیض محمد کاتب یکی از برازنده ترین چهره های است که در تدوین، حفظ و احیای این نماد وحدت ما یعنی تاریخ افغانستان، سهم اول داشت.
وی افزود: کاتب در وطن دوستی و وفاداری به مردم، ملت و کشورش و احترام و پاسداری به روحیه ملی و وحدت ملی نسبت به همگان پیشگام و پیش قدم بوده است. 
معاون دوم رییس جمهور گفت: علامه کاتب پدر تاریخ نگاری معاصر افغانستان است و همه کسانی که در دورۀ معاصر درباره تاریخ افغانستان قلم زده اند، مدیون کاتب بود و به دسترخوان پُربرکت او نشسته اند و از خوان پُرنعمت او بهره برده اند.
محمد سرور دانش تصریح نمود که اگر کاتب و کار سترگ تاریخ نگاری او نمی بود، ما اکنون از یک بخشی از گنجینه عظیمی از فرهنگ و تاریخ معاصر خود بی خبر بودیم.
در این مراسم محمد سرور مولایی، حبیب الله رفیع، داکتر محیی الدین مهدی و داکتر محمد امین احمدی نیز صحبت کردند و در باره ابعاد مختلف شخصیت علامه فیض محمد کاتب و خدمات ارزشمند وی در عرصه تاریخ نگاری یادآوری نمودند.
در اخیر مراسم اسدالله غضنفر مشاور فرهنگی رییس جمهور غنی، فرمان رییس جمهور را در مورد اعطای نشان عالی دولتی علامه سید جمال الدین افغان به داکتر رابرت مک چیزنی محقق و مترجم امریکایی که در مورد علامه فیض محمد کاتب هزاره تحقیق نموده و آثار وی را به زبان انگلیسی ترجمه و به چاپ رسانیده است، و همچنان حکم رییس جمهور را در مورد اعطای تقدیرنامه های افتخاری به ۱۲ تن از محققین، مورخان و نویسنده گان که در عرصه های افغانستان شناسی و تاریخ نگاری از خود شایستگی نشان داده اند، قرائت نمود و پس از آن رییس جمهور تقدیرنامه های متذکره را به آنان اهدا کرد.
در این مراسم برعلاوهء رییس جمهور کشور، قانونپوه محمد سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری، لوی څارنوال، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، شماری از مقامات عالی رتبه دولتی، تعدادی از اعضای شورای ملی، استادان، محققان، شخصیت های علمی، فرهنگی و سیاسی کشور و مهمانان خارجی حضور داشتند.#

کابل باختر 21 دلو
متن سخنرانی محمد اشرف غنی رئیس جمهوری اسلامی افغانستان در سمینار علمی گرامیداشت از هشتادوششمین سالگرد وفات علامه فیض محمد کاتب
۲۱ دلو ۱۳۹۵
بسم الله الرحمن الرحیم
برادر دانشمند استاد دانش، اعضای محترم کابینه، جناب داکتر صاحب سیما سمر، لوی څارنوال صاحب، همه دانشمندان، جناب استاد غضنفر، جناب نادری صاحب و وکلای محترم پارلمان،
اسلام و علیکم و رحمه الله و برکاته،
ما امروز برای تجلیل از مقام و منزلت شخصیتی یکجا شده ایم که او یکی از مفاخر تاریخ نویسی معاصر افغانستان، علامه فیض محمد کاتب هزاره است.
اول می توانیم از اینجا شروع کنیم که کاتب یعنی چه و کتابت چه نقشی داشته است. همه ما و شما می دانیم که کاتب یعنی نویسنده و کتابت کننده، اما این، همۀ معنای آن اصطلاح نیست، بلکه در آن زمان کاتب برای کسی می گفتند که خوشنویس می بود و علاوه بر مهارت زیبا نویسی، در زمینۀ رونویسی و نسخه برداری از کتاب ها نیز، که مسلک خاصی بود، مهارت می داشت. اهمیت این مسلک از این لحاظ بود که در روزگار فقدان دستگاه های چاپ و نشر کتاب، عمدۀ مسئولیت نقل کتاب ها به خوانندگان، و خصوصاً به نسل های بعدی، و جلوگیری از ضایع شدن آنها، بر عهدۀ کسانی قرار داشت که از این مهارت برخوردار بودند. کسی که متولی عمل کتابت و نسخه برداری می شد، علاوه بر هنر زیبانویسی، باید در کنار آن اهل علم می بود تا در حین کتابت متوجه درستی عبارات باشد، و خطایی از او در این کار سر نزند، و آسیبی به محتوای کتاب نرسد. شخصیتی که به نسخه نویسی می پرداخت و اهل علم می بود در حین نوشتن تنها یک کاپی بردار نبود، بلکه او تجربۀ زیستن با متن را از سر می گذراند، و آنچه را که کلمه به کلمه به نسخه بعدی انتقال می داد با تمام وجود جذب می کرد، و از این راه، محتویات کتاب، جزئی از وجود و شخصیت او می شد. از این رو شمار محدودی بودند کسانی که به درستی و شایستگی لقب کاتب را می گرفتند، و با هنر خود به ترویج علم و تکثیر کتاب کمر می بستند و دانش گذشتگان را به آیندگان انتقال می دادند. از این لحاظ، هنگامی ما می توانیم به همۀ ابعاد فکری و علمی علامه فیض محمد کاتب پی ببریم که لیست کاملی را از آثاری که به دست او نسخه نویسی شده است به دست بیاوریم تا بهتر بدانیم که او از کدام دیدگاه ها و از کدام متفکرین متأثر بوده است.
فیض محمد کاتب یوازې نسخه نویس او کتابت کوونکی نه و. دی ډیر ذکي عالم او زحمت کشه محقق و. کاتب د خپلو زده کړو په لومړۍ مرحله کې د هغه وخت د لایقو استادانو شاګردي وکړه. په هغه وخت کې زموږ په هیواد کې د درسونو سنتي او رواجي شبکې وې او دغو شبکو ډیر تکړه پوهان وروزل او تربیه کړل. د فیض محمد کاتب تر ټولو مشهور استاد مولوي محمدسرور اسحاقزی و چې کاتب یې ډیره ستاینه کوي. مولوي اسحاقزي نه یوازې د استاد په حیث د ده روزنه وکړه، بلکې د شهزاده نصرالله خان دربار ته یې معرفي کړ چې دې واقعې د کاتب په راتلونکي پرمختګ کې مهم نقش درلود. په هغه وخت کې د هیواد د مختلفو سیمو او قومونو تر منځ نژدې علمي روابط و او د همکاري ښه روحیه موجوده وه چې د قدر په سترګه باید ورته وګورو.
په دربار کې د علامه فیض محمد کاتب حضور د دې سبب شو چې دی لا زیاتو کتابونو ته لاسرسی ولري او خپل معلومات لا زیات کړي. ده چې د تحقیق او لټون روحیه لرله، په رواجي علومو قناعت ونکړ او د عمر تر پایه پورې یې له کتابونو او مطالعې سره خپله رابطه ټینګه وساتله. له علم سره شوق او تحقیقي ذوق، د دې سبب شو چې علامه کاتب د تاریخ په لیکلو کې استثنایي بصیرت او خاص درک ولري.
په دربار کې حضور، د یوه مورخ په حیث له فیض محمد کاتب سره دا مرسته هم وکړه چې اول لاس دولتي اسناد او مدارک ولولي او د تاریخ په لیکلو کې استفاده ورڅخه وکړي. د دغو اسنادو دقیقې مطالعې او له هغو څخه سمې استفادې د کاتب د تحقیقي کار د اهمیت په زیاتولو کې لویه برخه لرلې ده.
داسې مورخان واقعا کم پیدا کېږي چې هم د اکثرو پېښو شاهدان وي، هم د اول لاس اسناد ولري، هم د قدرت خاوندان له نژدې وپیژني او هم د یو پراخ نظر څښتنان وي.
هنگامی که شاهکار فیض محمد کاتب را در مقایسه با دیگر کسانی که پیش یا پس از او دست به این کار زده اند مقایسه کنیم، و مزایای برجسته کار او را متوجه شویم به این نتیجه می رسیم که او به حق! پدر تاریخ نویسی معاصر افغانستان است، و آثار او برای نسل ها قابل مطالعه و استفاده خواهد ماند. زیرا نوشته های شماری از تاریخ نگاران ما از حد واقعه نویسی منشیان دربار، یا خاطره نویسی شماری از اهل قلم فراتر نرفته است، اما فیض محمد کاتب کسی است که تاریخ نویس دولت‌داری در افغانستان است. اهمیت کار او را وقتی بیشتر درک می کنیم که بدانیم او در نگرش تاریخی خود تحت تاثیر ابن خلدون قرار داشته است، زیرا در همین دوران امیر عبدالرحمن خان فرمان داده بود که مقدمه ابن خلدون ترجمه شود تا مورد استفاده دانشمندان قرار بگیرد، اما آن ترجمه که توسط علمای مسلمان در هند تهیه شده بود به علت مخالفت برخی حلقات در کشور بخت انتشار پیدا نکرد. جایگاه علامه کاتب برای نسلهای امروز و آینده هنگامی بیشتر روشن می شود که به سبك نگارش کتاب سراج التواریخ و شيوۀ تاريخ نگاری نويسندۀ آن توجه كنيم، كتابي كه از دو بخش تشكيل می شود:
بخش نخست که شامل جِلد اول و دوم است ترتیب تقویمی وقایع تاریخی است که با دقت انجام شده است، و خطاهایی که دیگران در ضبط روز و ماه و سال حوادث مرتکب شده بودند توسط او تصحیح شده و وقایع با ترتیب و تسلسل درست تاریخی خود به ثبت رسیده است. از این نظر دو جِلد نخست کتاب او مانند لابراتواری است که مواد طبقه بندی شدۀ دقیقی را در اختیار تحلیلگران و پژوهندگان قرار می دهد. او در این دو جِلد از یک سو با تشریح پروسه ها، تداوم رَوَند دولتداری در کشور را پی می گیرد، و تصویری پویا از این رَوَند را در اختیار خواننده می گذارد؛ از دیگر سو ساختارهای قدرت و ساختارهای اجتماعی را به تصویر می کشد، تا تعامل دو جانبۀ جامعه و دولت را برای خواننده واضح گرداند. همچنان او نشان می دهد که به علت فقدان قوانین جانشینی و نبود مکانیسم مورد قبول برای انتقال مسالمت آمیز قدرت، تنش ها و تشنج هایی به تکرار رخ می داد که سبب گسست هایی در رَوَند دولت سازی در کشور می گردید.
همان گونه که تشریحات کاتب از وقایع تاریخی سودمند و آموزنده است، ناگفته های او نیز جای تامل دارد، مخصوصاً در قسمت کارنامه های امیر شیرعلی خان، کاتب خاموش است و از همین جهت ما امیر شیر علی خان را درک نکردیم و آن نتیجه سانسوری بود که بر او آورده شده بود، چون همه چیزیکه امیر عبدالرحمن خان شروع می کرد باید نتیجه نبوغ خاص او می بود، نه نتیجه تداوم تاریخ، زیرا کارهای او به دقت زیر نظر حاکم زمانش قرار داشت، و ما از طریق این ناگفته ها می توانيم به نقش قدرت و شرایطی که برای جامعه خلق می کرد، و صداهایی را که به خاموشی می کشانید، پی ببریم.
اما بخش دوم کتاب که شامل جِلدهای سوم، چهارم و پنجم می شود و از استاد مولایی و دیگران خاصتاً ابراز امتنان می کنم که این ها را چاپ کردند و در دسترس قرار دادند. به دلیل دست اول بودن معلومات آن و به دلیل اینکه آرشیف اسناد دولتی بعد از دورۀ امانی از بین رفته است، مي تواند خود به عنوان بخشي از آرشيف ملی و منبع معتبر تاريخی ما تلقی گردد. بخشی از آنچه که کاتب در این سه جِلد به تصویر می کشد استعمال خشن زور و قدرت از سوی حکومت مرکزی است که با بی‌رحمی هایی همراه است و نشان می دهد که قدرت مطلقه در یک کشور چگونه عمل می کند. زیرا در این دورۀ تاریخی، در خلال شانزده سال چهار جنگ داخلی و نزدیک به صد شورش صورت گرفته، که همه جا با استعمال بی محابای زور سرکوب گردیده است، از آن جمله است: جنگ سردار ایوب خان، شورش غلزایی ها به رهبری پسر ملا مشک عالم، شورش سردار اسحاق خان با کمک پیروان طریقه نقشبندیه، و جنگ افغانستان مرکزی، به علاوه شورش شینواری ها و چهار ایماق و غیره.
د داخلي جګړو او شورشونو دغه دوره چې فیض محمد کاتب یې په تفصیل سره معلومات راکوي، موږ په افغانستان کې د قدرت له ټولنپوهې سره ښه اشنا کولای شي او دا راښیي چې د قهریه قوې استعمال، په څومره شدت او حدت سره وشو او له بلې خوا، دا راښیي چې د دولتي نهادونو او ادارو جوړولو کوم مشکلات په مخ کې لرل. د تاریخ په دې دوره کې د دولتي نهادونو په جوړولو کې خصوصا د مولوي احمد جان الکوزي ونډه لویه وه چې اداري او قضایي نهادونه یې رامنځ ته کړل.
بدین دلیل سراج التواریخ، علاوه بر بعد تاریخی، از حيث درک جامعه شناسی سیاسی کشور نیز از ارزش والایی برخوردار است. نوشتار او به رویت اسناد تاریخی اين درس را به همراه دارد که دولت سازی و ملت سازی از طریق استبداد و استعمال زور و قدرت مطلقه به دست نمی آيد.
اهمیت کار کاتب در این است که هرچند او مامور دربار بوده و در دستگاه دولتی کار می کرده است، اما تصویر او از رویدادهای تاریخی تصویری یک طرفه نیست که تنها کارنامه حاکمان را به ثبت رسانده باشد، بلکه همزمان مقاومت مردم در مقابل قدرت مطلقه را نیز به تصویر کشیده است.
کار کاتب از این حیث، به تصویر کشیدن تار و پود قدرت و تبارشناسی آن در افغانستان است، موضوعی که فیلسوفان معاصر فرانسوی و جهانی در پی انجام آن بودند. تصویر کامل تاریخ ما تنها با داستان قدرت شکل نمی گیرد، بلکه این تصویر را قدرت و مقاومت با هم شکل می دهند، زیرا مقاومت مردم در برابر قدرت مطلقه جزئي از عملکرد سياسي-اجتماعي اين سرزمين و بخش عمده ای از تاریخ ما است، و تلاش کاتب برای به تصویر کشیدن زبان قدرت و مقاومت در این تاریخ، تلاش بی نظیری است که چندین نسل را کمک می کند تا گذشتۀ تاریخی خود را بهتر بفهمند. کاتب هم مقاومت مردم هزاره را در تاریخ خود به تصویر می کشد و هم مقاومت اقوام دیگر در برابر قدرت مطلقه را در سایر نقاط کشور. او در حقیقت درد مشترک مردم را ثبت و تدوین کرده است.
د افغانستان په تاریخ لیکنه کې هغه لاره چې علامه فیض محمد کاتب پرانیسته او بیا څه موده متروکه پاتې شوه، د اعلیحضرت محمد ظاهر شاه په وخت کې د انجمن تاریخ په جوړولو سره یو ځل بیا ورته توجه وشوه او ځینو هغو کسانو چې مخکې استاد دانش د ټولو نومونه واخیستل د تاریخ لیکنې په کار کې یې عالي استعداد درلود، د کاتب په قدم، قدم کیښود او د افغانستان د تاریخ لیکلو ته یې اقدام وکړ. په دې دوران کې علي احمد خان کهزاد یو مخکښ مورخ و. استاد کهزاد چې له نوي علم سره بلد او د تاریخ لیکنې له نویو میتودونو سره اشنا و، د افغانستان د لرغونې زمانې د تاریخ تدوین ته اقدام وکړ او داسې آثار یې ولیکل چې د اهمیت په لحاظ یې د علامه فیض محمد کاتب له آثارو سره مقایسه کولای شو.
موږ د خپلو دغسې علمي شخصیتونو د آثارو د مطالعې له لارې خپل پرون پیژندلای او په خپلې ماضي پوهېدلای شو. د دغسې لویو پوهانو آثار موږ ته دا راښیي چې زموږ ماضي یوازې د جګړې او مطلقه قدرت ماضي نه وه، بلکې د مبارزې، د مقاومت، د فرهنګ، د تفکر، د هنر او د لوی تمدن ماضي هم وه. موږ چې خپل تاریخ په دقت وګورو نو پوهېږو چې د ګران هیواد هره سیمه او هره خوا ، یو وخت د یو لوی تمدن زانګو وه او د لویو امپراطوریو مرکزونه پکې وو. د افغانستان د تاریخ ژوره مطالعه راښیي چې د ګران افغانستان د تاریخ او تمدن په جوړولو کې د دغه هیواد هر قام او هرې سیمې خپله برخه لرلې ده او د دې وطن بچیو ان تر هند او مرکزي اسیا او بغداده پورې په لویو تحولاتو کې نقش لرلی دی.
ما نیاز مبرم داریم به اینکه گذشته تاریخی خود را بیشتر و بهتر درک کنیم، و این درک تاریخی باید ما را کمک کند که در اسارت گذشته گرفتار نمانیم، و در عوض، با تکیه بر تجارب تاریخی با چشم اندازهای نوی بسوی آینده گام برداریم. ما با داشتن آگاهی تاریخی می توانیم به این نتیجه برسیم که قدرت مطلقه چاره ساز نیست، و دولت سازی بدون ملت سازی راه به جایی نمی برد. درک ما از تاریخ و از جغرافیاي كشور به مثابه بستر ملت سازی، ما را به اين باور می رساند كه بدون مشارکت همگانی و درک همگانی از دردها، آرزوها و خواسته های مشترک نمی توانیم از بحران ها با موفقیت عبور کنیم. تنها از طریق آگاه بودن به دردهای مشترک و افتخارات مشترک است که میتوانیم تاریخ مشترک و آینده مشترک را بسازیم.
جنگی که اکنون گریبانگیر کشور ما است و فرصت های بازسازی و انکشاف را در معرض تهدید قرار می دهد، یک عامل آن فقدان آگاهی تاریخی است. کسانی که رگ و ریشه تمدنی خود را از یاد برده و از آن گسسته اند، تنها نقشی که توانسته اند به عهده بگیرند تبهکاری و ویرانگری است، و افراطیت موجود برخاسته از این جهل و ناآگاهی تاریخی است.
من امیدوارم که پرداختن به چهره های ماندگار و نامداری مانند فیض محمد کاتب انگیزه ای شود تا جوانان ما با همتی بلند و استوار به مطالعۀ تاریخ خود روی بیاورند و این آگاهی را در سطح جامعه گسترش بدهند. همچنان امیدوارم که این سمینار با نتیجه گیری ها و درخواست های مشخصی از نهادهای فرهنگی به اختتام برسد، که درآن بازگشت به مطالعات تاریخی به روش های مدرن و با شیوه های معتبر جهانی گنجانیده شده باشد، به این هدف که ما صفحه کاملاً جدیدی از درک و بصیرت تاریخی را در جامعه خود باز کنیم.
در پایان، می خواهم سخنم را با دو هدایت مرتبط با نام و یاد این مورخ نامدار به اختتام برسانم، یکی اینکه هدایت می دهم تا بنای یاد بود بر آرامگاه علامه کاتب اِعمار گردد، و دوم اینکه وزارت محترم عدلیه مراحل قانونی ضرب مدال به اسم علامه فیض محمد کاتب هزاره را روی دست گرفته به کابینه جهت تصویب ارائه نماید، تا از این طریق نیز بعنوان یک ملت-دولت از خدمات با ارزش این مرد بزرگ قدردانی کرده باشیم. با استفاده از فرصت ميخواهيم مراتب تسلیت خود را به خانواده هاى شهداى حادثه هاى اخير امنيتى كابل، كارمندان صليب سرخ و حوادث طبیعى اخير تقديم نمايم.
زنده باد افغانستان
یشه سن افغانستان
ژوندی دوی افغانستان

کابل باختر/ 20/ دلو
داکترکمال سادات معین امورجوانان وسرپرست وزارت اطلاعات وفرهنگ برعملی کردن هدایات رییس جمهور درخصوص رسیدگی به ولایات که کم توجه یی صورت گرفته است ، تاکید کرد.
داکترسادات درنشستی با هیئت رهبری وروسای آنوزارت که دیشب برگزار شد، توجه به بخش های فرهنگی ، نشراتی ، سیاحتی و جوانان ولایت پکتیکا را درصدر برنامه های کاری وزارت اطلاعات وفرهنگ برای سال جدید خورشیدی بیان کرد و خاطرنشان نمودکه اخیراً رییس جمهوری اسلامی افغانستان به وزارت اطلاعات وفرهنگ و سایر ادارات دولتی هدایت داد تا کار در ولایت پکتیکا را دراولویت برنامه های شان قراربدهند.
داکترکمال سادات گفت : معینیت امورجوانان برای عملی کردن پروژه هایش درعرصه جوانان درولایت پکتیکاآمادگی های کامل اتخاذ کرده است.
همچنان رسول باوری معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ گفت که سروی آثار باستانی ، ایجاد کتابخانه های محلی ، برگزاری سمینار پکتیکا درمسیر تاریخ و سایر برنامه هایش درپکتیکا را رویدست دارد وبه اساس برنامه ازقبل طرح شده این پروژه ها عملی میشود.
دراین نشست زردشت شمس معین اداری و گرحندوی وزارت اطلاعات وفرهنگ صحبت کرد و گفت که ایجاد نمایشگاه های صنایع دستی ،عملی کردن برنامه ها برای توسعه و گسترش سیاحت درپکتیکا و تمویل پروژه های انکشافی آنولایت دربرنامه های معینیت مالی اداری و گرځندوی برای سال آینده درنظر است.
دراین نشست روسای بخش های مختلف این وزارت آمادگی شان را درتطبیق برنامه های وزارت اطلاعات و فرهنگ درولایت پکتیکا، متعهد شدند.
دراخیر این نشست سرپرست وزارت اطلاعات وفرهنگ یک باردیگر از مسوولان آن وزارت خواست تا درتطبیق پروژه ها درولایت پکتیکا توجه لازم مبذول کنند و تاکید کرد که تعلل درتطبیق وظایف سپرده شده عذر پنداشته نمی شود.

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL