06 July 2020

RSS Facebook

سوداگریز


تازه خبرونه

ماته ګوډه ولسواکي پیاوړتیا غواړي

کابل/ د چنګاښ ۱۶ مه / باختر افغانستان نن د یوې...

۲۳۹ تنه پر کرونا ویروس اخته شول

۲۳۹ تنه پر کرونا ویروس اخته شول

کابل\ د چنګاښ ١٦ مه\ باختر په تېروڅلورویشتوساعتو کې په هېواد...

Youtube Player

khantry design

سوداگریز

سوداگریز

سیاسی

کابل/ د چنګاښ ۱۶ مه / باختر
افغانستان نن د یوې ماتې ګوډې ولسواکۍ خاوند دی، یو بنسټ ایښودل شوی دی، خو دا بنسټ او دا ماته ګوډه ولسواکي پیاوړتیا غواړي او پياوړتیا یې کار ته اړتیا لري، کلکې ژمنتیا ته اړتیا لري او سیاسي اجماع ته اړتیا لري.
د باختر آژانس مفسردا موضوع څېړلې ده او لیکي:
څوک دا واقعیت نه شي ردولی چې افغانانو په شاهي نظام کې ولسواکي تجربه کړه او اوس زموږ په تاریخ کې یوه لسیزه د ولسواکۍ لسیزه یادېږي.
هغه خورا ښه او پیاوړې تجربه وه، د رښتینې او تلپاتې ولسواکۍ پر لور یو ښه تمرین و؛ خو له بده مرغه هغه مهال ولسواکۍ ډېر دوام ونه موند.
که هغه مهال د افغانستان سیاسي فرهنګ ورو ورو وده او پر مختګ کړی وای او انقلابي ګامونه پرې تپل شوي نه وای، نو له شک پرته موږ به د ولسواکۍ پر اصولو او ارزښتونو ولاړ یو غښتلی سیاسي نظام درلودای او هم به مو اقتصاد ښه غوړېدلای وای او خلکو به مو سوکاله او نېکمرغه ژوند کولای.
سیاسي او پوځي بدلونونو هغه تجربه په اوبو لاهو کړه او افغانستان د اوږدو کلونو لپاره له ولسواکۍ سره مخه ښه وکړه.
نولس کاله وړاندې د نړیوالې ټولنې په مرسته افغانستان یوځل بیا د ولسواکۍ پر لور یون پيل کړ.
د خلکو استازیو په لویه جرګه کې اساسي قانون تصویب کړ. دغه قانون د ولسواکۍ پر اصولو او ارزښتونو ولاړ دی او په هغه کې ښه په زغرده راغلي دي چې په افغانستان کې ملي حاکمیت په ملت پورې اړه لري. د قانون له مخې، د خلکو خوښه او اراده د افغانستان د واک او قدرت د برخلیک په ټاکلو کې اصلي نقش لري.
د اساسي قانون له مخې څو ځله د جمهوري ریاست او ملی شورا انتخابات ترسره شول، د ولایتی شورا ګانو انتخابات هم تر سره شول، خو د ولسوالیو شوراګانو انتخابات لا نه دي تر سره شوي.
که موږ دا ټولې خبرې سره راټولې کړو، نو دې پایلې ته رسېږو چې په هېواد کې د ولسواکۍ بنسټ ايښودل شوی دی، موږ نن یوه ماته ګوډه ولسواکي لرو، د خلکو خوښه او اراده تر ډېره د پرمختیاوو برخلیک ټاکي. اوس پوښتنه دا ده چې له دې ماتې ګوډې ولسواکۍ سره باید څه وکړو؟ آیا د تېر په څېر بیا ورسره مخه ښه وکړو؟ او که نه همدا ماته ګوډه ولسواکي غښتلې او پياوړې کړو؟  ځواب روښانه دی: موږ باید دا ماته ګوډه ولسواکي پياوړې او غښتلې کړو. منو چې د جګړې په شرایطو کې د ولسواکۍ پیاوړي کول اسانه کار نه دی، خو موږ باید دا هم ومنو که موږ دا ماته ګوډه ولسواکي پیاوړې نه کړو او دغه کمزوری بنسټ بېرته ونړوو، نو بیا به د واک پر سر له خونړیو جګړو کله هم خلاصون ونه مومو. د ولسواکۍ پیاوړي کول باید خپل ملی مسوولیت وبولو او په دې لاره کې خپل کوښښونه ونه سپموو.
ن.ش.

 

کابل / د چنګاښ ۱۶ مه / باختر
محمد اشرف غني د افغانستان د اسلامي جمهوریت د منتخب جمهوررییس په توګه د ۱۳۹۸ د کب پر ۱۹ مه لوړه وکړه او د لوړې په مراسمو کې یې ژر د نوې کابینې د جوړېدو خبر ورکړ؛ خو نوې کابینه لا نه ده جوړه شوې. دې ستونزې د خلکو اندېښنې او شکونه پورته کړي دي.
د باختر آژانس مفسر د خلکو شکونو او اندېښنو ته کتنه کړې ده او لیکي:
د خلکو هیله او تمه دا وه چې د جمهوررییس له ژمنې سره سم به نوې کابینه ژر جوړه شي او د تایید لپاره به ولسي جرګې ته معرفي شي، خو له بده مرغه دا  کار تر ننه نه دی شوی، په داسې حال کې چې د جمهوررییس د لوړې له مراسمو دا دی درې ورځې کم درې میاشتې تېرېږي.
خلک حق لري پوښتنه وکړي چې ولې نوې کابینه لا نه ده بشپړه شوې؟ ولې د دولت رهبرۍ ونه شوای کولای نوې کابینه په خپل وخت جوړه او معرفي کړي؟ دا ډول پوښتنې له خلکو سره زښتې ډېرې دي.
منو چې له بده مرغه د تېرکال انتخابات بیا له یو ډول بحران سره مخ شول او یوې انتخاباتي ډلې د انتخاباتو د پایلو پر خلاف غبرګون وښود او خبره خو آن دې ته ورسېده چې په یوه ورځ دوو مشرانو د جمهوررییس په توګه لوړه وکړه.
دغه بحران د کابینې د جوړولو په ګډون نور ګڼ مسایل له خنډ او ځنډ سره مخ کړل. دا بحران حل شو او له ښه مرغه د دغه بحران په حل کې د ۲۰۱۴ کال په څېر د بهرنیانو لاسوهنې ته اړتیا پېښه نه شوه او افغانانو د افغاني جرګو او مرکو له لارې دغه بحران ته د حل لاره وموندله. اوس دا بحران حل شوی دی او د کابینې د ټولو غړیو د ژر معرفۍ لپاره نور هغه بحران پلمه کېدای نه شي.
جمهوررییس د څو وزارتونو لپاره نوماندان او سرپرستان معرفي کړي دي، خو د ټولې کابینې نوملړ لا بشپړ شوی نه دی. داسې ویل کېږي چې د ډاکټرعبدالله په ټاکنیز ټیم کې د کاندیدانو د معرفۍ په اړه ستونزې د دې لامل شوي چې هغوی ونه شوای کولای په کابینه کې ورته د بېلې کړای شوې ونډې لپاره کاندیدان معرفي کړي. که په دې برخه کې غوڅ چلند ونه شي او دا جنجالونه همداسې دوام ومومي، نو ګرانه ده چې د کاندیدانو پر سر توافق ترلاسه شي.
د افغانستان په اساسي قانون کې د وزیر کېدو لپاره معیارونه ښه روښانه او څرګند دي. د همغو معیارونو په رڼا کې دې جمهوررییس د وزیرانو د معرفۍ لپاره یو رڼه تګلاره جوړه کړي او هغه دې له بل ټیم سره شریکه کړي.
افغانستان د تاریخ له ډېر حساس پړاوه تېرېږي. له یوې خوا د کرونا بحران ګڼې ستونزې راټوکولې دي، له بلې خوا جګړو زور اخیستی دی او ورسره جوخت د سولې خبرې هم په مخ کې دي. موږ داسې کابینې ته اړتیا لرو چې د اوسني پړاو د دغو سترو دندو حل ته اوږه ورکړای شي او هېواد له اوسني کړکېچه وباسي.
سمه ده چې د هر وزیر پُست، سیاسي دی، خو د دې مانا دا نه ده چې د وزیرانو په ټاکلو کې دې په بشپړ ډول سیاسي چلند وشي، دلته ځانګړي مهارت ته اړتیا ده او  سیاست باید له تخصص، تجربې او لوړو ملي ګټو ته د ژمنتیا له اصل سره یوځای کړای شي. که نګه سیاسي چلند وشي، نو بیا به یې پایلې ښې نه وي.
هیله مو دا ده چې د دولت رهبري ژر تر ژره کابینه بشپړه کړي او د تایید لپاره یې ولسي جرګې ته واستوي او دې سیاسي ستونزې ته پای ورکړي.
پاى/ ن.ش

کابل/ د چنګاښ ۱۵ مه/ باختر د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهوررئیس محمد اشرف غني نن مازيګر په بهر کې له مېشتو افغانانو سره چې په بېلابېلو مسلکونو کې تخصص او تجربې لري، د افغانستان د اقتصادي او اجتماعي وضعیت او راتلونکي ودې په اړه، د ویډیو کنفرانس له لارې هر اړخیز بحث وکړ. د جمهوري رياست ويندوي دفتر د معلوماتو له مخې؛ د یاد ویډیو کنفرانس له لارې بهرمېشتو مسلکي افغانانو هم په بېلابېلو برخو کې خپل وړاندیزونه او نظریات د هیواد له جمهوررئیس سره شریک کړل او زیاته یې کړه، دوی حاضر دي چې خپل مسلکي مهارتونه او تجربې د افغانستان د راتلونکي ودې په موخه له افغان حکومت سره شریکې کړي. جمهوررئیس غني له هیواد سره د دوی له مینې او ژمنتیا څخه په مننې وویل، د اړتیا پرمهال به د دوی هر یوه لع ذعلمي تخصص او تجربو څخه موثره استفاده وشي.

-کابل/ د چنګاښ ۱۵ مه / باختر
په دغو وروستیو کې د هېواد په یو شمېر سیمو کې د جګړو دوام او د تاوتریخوالي ډېرېدو هم دننه په هېواد کې او هم په نړیواله کچه ګڼې اندېښنې راټوکولې دي.
د باختر آژانس مفسردغو اندېښنو ته کتنه کړېده او لیکي:
د افغانانو او همدارنګه نړیوالو تمه او هیله دا وه چې په دوحه کې د امریکایانواو طالبانو تر منځ د سولې موافقې له لاسلیک وروسته به دننه په هېواد کې تاوتریخوالی کم شي او د افغانانو ترمنځ به د سولې خبرې ژر پيل شي؛ خو له بده مرغه دا کار ونه شو، جګړې اوس هم دوام لري او تاوتریخوالی نه یوازې دا چې کم شوی نه دی، بلکې د تمې خلاف ډېر شوی دی.
پښتو کې متل دی چې وایي( یتیم په ژړا پوخ دی)، افغانان له جګړو سره بلد دی او څلورلسیزې خونړی تاوتریخوالی تجربه کوي. یانې دلته خبره یوازې د پخوا په څېر د جګړو د دوام نه ده، بلکې اصلي خبره دا ده چې اوس جګړې ته د پای ورکولو او سولې ته د رسېدو لپاره یو ښه تاریخي فرصت برابر شوی دی، د ملي روغې جوړې عالي شورا جوړه شوېده، مرکچي پلاوی ټاکل شوی دی، توافق شوی دی چې د افغانانو تر منځ د خبرو لومړی پړاو به په دوحه کې ترسره کېږي، همدارنګه د بندیانو د خلاصون بهیر دوام لري او هره ورځ د دواړو لوریو د بندیانو د خوشي کېدو رپوټونه خپرېږي.
پر دې سربېره، په سیمه ییزه او نړیواله کچه هم د سولې هڅو زور اخیستی دی، سیمه ییزه او نړیواله اجماع ورځ تر بلې غښتلې کېږي. اوس خبره یوازې د سولې د بسیاکېدو نه ده، بلکې د سیمې او نړۍ هېوادونه سولې ته له رسېدو وروسته د  افغانستان د جګړه ځپلې اقتصاد د بیارغاونې پر لاو چارو فکر کوي او په دې اړه هم ړومبنۍ سلامشورې پيل شوېدي.
په دغه راز مناسب کورني، سیمه ییز او نړیوال چاپېریال کې تاوتریخوالي ته لمن وهل پرته له دې چې د سولې هڅې له خنډ او ځنډ سره مخ کړي، بله پایله نه لري. اوس باید په جګړه کې ټول ښکیل لوري دې پایلې ته رسېدلې وي، چې دوی د جګړې له لارې مخالف لوری په بشپړ ډول ځپلی نه شي او کوم ډراماتیک ستراتېژیک بری تر لاسه کولی نه شي، که دا کار شونی وای او کوم لوري د جګړې، زور او تاوتریخوالی له لارې د پرمختیاوو او جګړې لوری په خپله ګټه بدلولی شوای او کومه ستراتېژیکه سوبه یې تر لاسه کولای شوای، نو بیا به دوی په تېرو نولسو کلونو کې دا کار کړی وای. دا اوس لکه لمر روښانه ده چې جګړه د حل لاره نه ده، تاوتریخوالی د حل لاره نه ده، نه یوازې دا چې جګړه او تاوتریخوالی ستونزې حل کولی نه شي، برعکس د سولې لپاره اوسنی رامنځ ته شوی زرین تاریخی فرصت له ګواښ سره مخ کوي او  د سولې روان کوښښونه ځنډني کوي.
اوس د دې وخت دی چې ټول ښکیل لوري د اوسني پړاو حساسیتونه او نزاکتونه ښه درک کړي، دا واقعیت ومني چې تاوتریخوالي ته له لمن وهلو کومه ګټه نه شي ترلاسه کولای او په رښتیني توګه د سولې هڅو ته ملا وتړي او پر هغه څه تمرکز وکړي چې د سولې له بهیر سره مرسته کولای شي. پاى- ن.ش.

Page 1 of 2287